فلیکر یا سوسو زدن چیست؟ دلایل و راه حل هایش را بدانید!

فلیکر چیست؟ یکی از مهمترین پدیده‌هایی که در صنایع روشنایی مورد بحث قرار می‌گیرد و برای سلامتی انسان ‏هم مضر است، فلیکر یا چشمک زدن نور یا سوسو زدن نور لامپ (‏Flicker‏) است. این پدیده باعث اذیت شدن ‏چشم فرد خواهد شد که ممکن است مستقیما یا غیر مستقیم - بسته به میزان حساسیت چشم افراد – متوجه ‏این پدیده بشوند یا خیر. در ادامه به طور کامل و جامع به پدیده فلیکر نور خواهیم پرداخت.‏

فلیکر چیست؟

فلیکر لامپ یا سوسو زدن یکی از پدیده‎‏‌های مهم و مضری است که به دلیل اطلاعات کم خریداران و حتی تولید ‏کنندگان در صنایع روشنایی آسیب‌های زیادی به افراد وارد می‌کند. این پدیده اکثر مواقع به دلیل نوسانات برق ‏شهری رخ می‌دهد. جریان برق 220 ولت شهری با جریان سینوسی از منبع تولید کننده به شما می‌رسد. این ‏جریان سینوسی فرکانس 50 هرتز دارد یعنی در هر ثانیه 50 بار این سیکل تکرار شده یا محصولات شما 50 بار ‏خاموش و روشن می‌شوند. به این اتفاق فلیکر یا سوسو زدن نور یا لامپ ال ای دی می‌گویند.‏

اکنون که با معنا و مفهوم پدیده فلیکر چیست آشنا شدید در ادامه با جزئیات بیشتر صحبت خواهیم کرد.‏

دلایل فلیکر لامپ چیست؟

یکی از دلایل اصلی فلیکر لامپ همان نوسانات برقی است که برای شما توضیح دادیم. حتما متوجه شده‌اید که ‏پدیده فلیکر تا چه اندازه می‌تواند برای سلامتی شما مضر باشد. در ادامه بیشتر در خصوص دلایل رخداد این ‏پدیده صحبت خواهیم کرد:‏

• محصولات روشنایی بی کیفیت
• تغییرات ناگهانی ولتاژ بخاطر بار زیاد شبکه
• نویز زیاد در شبکه برق
• تعداد زیاد وسایل برقی بزرگ در منزل مثل ماشین لباسشویی، یخچال، ماشین ظرفشویی و غیره
• تنظیمات اشتباه راندمان نور در پروسه تولید
• تطابق نداشتن رنگ و نوسانات نور در لامپ به دلیل عدم استفاده از تکنولوژی کنترل کیفیت نور
• شل بودن اتصال بین لامپ و سرپیچ
• اورلود (‏Overload‏) شدن مدار به علت وجود داشتن تجهیزات برقی زیاد به طور همزمان بر روی مدار

چطور بفهمیم لامپ ما فلیکر دارد؟

اولین و بهترین روش، نگاه کردن به لامپ است. اگر نوسانات برقی و مشکلاتی که مطرح شدند شدید باشند قطعا ‏با چشم هم سوسو زدن لامپ را خواهید دید.‏

روش بعدی استفاده از دوربین گوشی است به شرطی که بتوانید تنظیماتی مثل سرعت شاتر و فرکانس فریم را ‏تغییر دهید. با فیلم گرفتن از چراغ با سرعت‌های مختلف شاتر می‌توانید متوجه سوسو زدن لامپ یا چشمک زدن ‏آن بشوید.‏

اگر حس‌ می‌کنید اخیرا چشم شما مکررا خسته می‌شود یا درد و تنش چشمی پیدا کرده‌اید احتمالا لامپ شما ‏فلیکر دارد. ضمنا موقع خرید چراغ مطمئن شوید که بدون فلیکر بودن روی آن درج شده باشد. ضمنا روش ‏دیگری هم وجود دارد که استفاده از فلوکس متر یا سنسور نوری با قابلیت تشخیص فلیکر است.‏

با فلوکس متر چطور فلیکر را اندازه می‌گیرند؟

تا اینجا متوجه شدید که فلیکر لامپ چیست و با دلایل ایجاد آن و روش تشخیص آن آشنا شدید. اکنون به روش ‏کار با فلوکس متر می‌رسیم که برای اندازه گیری فلیکر نور به کار می‌رود.‏

فلوکس متر دارای سنسور نوری از نوع فتودیود، فتوترانزیستور یا سلول خورشیدی است که میزان شدت نور را در ‏یک بازه زمانی کوتاه اندازه‌گیری می‌کنند. پس از آن شروع به نمونه برداری متناوب از شدت نور می‌کند. تحلیل ‏آنها نیز به شکل زمان – فرکانس است که در واقع شدت نور به مجموعه فرکانس در طول زمان تقسیم بندی ‏می‌گردد. پس از آن الگوریتم‌های تشخیص فلیکر شروع به کار می‌کنند و در صورتی که منبع نوری شما دارای ‏فلیکر باشد تشخیص داده می‌شود.‏

مضرات فلیکر لامپ چیست؟

برخی از افراد و حتی تولیدکنندگان داخلی ادعا می‌کنند که چون پدیده فلیکر قابل تشخیص نیست و افراد از آن ‏درکی ندارند بنابراین ضرر هم ندارد و رخ دادن آن امری کاملا اجتناب ناپذیر است.‏

در خصوص مورد اول باید بگوییم که هر فرد بسته به میزان حساسیت شبکه عصبی چشم خود قادر به درک ‏فلیکر نور حتی به میزان خیلی کم نیز هست. از طرفی همانطور که دلایل آن را مطرح کردیم این پدیده اجتناب ‏ناپذیر نیست و با روش‌هایی حتی ساده می‌توان جلوی آن را گرفت. به طور کلی فلیکر لامپ پدیده مضری بوده ‏که در ادامه بیان می‌کنیم:‏

• سردردهای دوره‌ای شدید
• اختلال در بینایی در طولانی مدت
• حملات میگرنی و یا تشدید آن
• خستگی چشم
• کاهش توانایی افراد در مطالعه و خواندن

برخی از این موارد در محیط کاری و صنعتی و کارگاهی شدت بیشتری دارد و همین امر موجب می‌شود به ‏سادگی بازدهی و راندمان کاری افراد را پایین بیاورد.‏

چطور مشکل فلیکر لامپ را رفع کنیم؟

اکنون که به طور کامل متوجه شدید معنی فلیکر چیست و چه مضراتی دارد نوبت به بررسی روش‌های رفع این ‏پدیده مضر می‌رسد. روش‌هایی که می‌توانید برای رفع فلیکر یا سوسو زدن لامپ استفاده کنید عبارتند از:‏

خرید محصولات روشنایی درجه یک و با کیفیت

اولین و بهترین و مطمئن‌ترین روش رفع فلیکر لامپ یا خنثی کردن اثر نویز فلیکر خرید محصولات روشنایی ‏است که با فناوری ضد فلیکر تولید شده‌اند. ما در شرکت شب تاب برقعی تمامی محصولات خود را با هدف حذف ‏اثر نویز فلیکر تولید می‌کنیم و از این بابت خیالی آسوده داشته باشید. کلیه چراغ‌ های محوطه ما از این ویژگی ‏برخوردار هستند.‏

سیم کشی استاندارد

سیم کشی داخلی ساختمان حتما باید استاندارد باشد در غیر این صورت حتی با نبود نویز فلیکر در سیستم ‏شبکه برق یا استفاده از محصولات با کیفیت، باز هم با این مشکل مواجه خواهید شد.‏

عدم بکارگیری چراغ‌های کلید دار یا دیمردار

چراغ‌های کلیددار یا دیمردار نصب نکنید یا اینکه موقع سیم‌کشی و نصب کلید از برقکار بخواهید که قابلیت ‏روشن شدن کلید در شب را بگیرد و سیم نداشته باشد.‏

منابع نوری با فرکانس بالا

هر چقدر فرکانس منابع نور یا چراغ شما بالاتر باشد میزان فلیکر کمتر خواهد شد.‏

از چراغ ‏LED‏ استفاده کنید

چراغ‌های ال ای دی فلیکر کمتری دارند به همین دلیل است که ما در شرکت شب تاب برقعی از ماژول‌های ال ‏ای دی در ساخت چراغ خود استفاده می‌کنیم.‏

خرید لامپ فیلتر شده

لامپ فیلتر شده سبب کاهش میزان فلیکر می‌شوند. بنابراین می‌توانید موقع خرید لامپ به این نکته توجه کنید.‏

چراغ با قابلیت تنظیم شدت نور

چراغ‌هایی که امکان تنظیم شدت نور دارند برای کاهش فلیکر یا سوسو زدن منبع نوری بسیار مؤثر هستند.‏

مزایای لامپ بدون فلیکر چیست؟

اگر لامپ بدون فلیکر بخرید یا از چراغ‌های شب تاب که منبع نوری بدون فلیکر دارند استفاده کنید از مزایای زیر ‏بهره مند خواهید شد:‏

•  خستگی چشمان شما به حداقل می‌رسد

•  تمرکز بهتری برای کار کردن خواهید داشت که به نوبه خود راندمان و بازدهی را بالا می‌برد

•  از سردرد مکرر جلوگیری می‌کند

•  کیفیت خواب در ساعات شب بسیار بهتر خواهد شد

•  از اختلالات بینایی در طولانی مدت مثل تاری دید جلوگیری خواهد کرد

نویسنده: علیرضا قانع